Jeżeli chcą Państwo złożyć do Komitetu Praw Człowieka ONZ indywidualne zawiadomienie, czyli skargę, ocenię, czy istnieją racjonalne podstawy do jego złożenia.
Indywidualne zawiadomienie można złożyć do Komitetu tylko przeciwko państwu wskazanemu w tabeli do Pierwszego Protokołu fakultatywnego do Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, jeżeli w kolumnie „Wejście w życie” przy tym państwie widnieje co najmniej jedna data bez nawiasów kwadratowych.
Indywidualne zawiadomienie do Komitetu mogą złożyć wyłącznie osoby fizyczne, które uważają się za ofiary naruszeń. Organizacja nie może być wnioskodawcą w postępowaniu przed Komitetem.
Komitet rozpatruje wyłącznie zawiadomienia dotyczące naruszeń praw i wolności przewidzianych w Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych. Zasoby Komitetu nie wystarczają jednak do rozpatrzenia co do istoty wszystkich zarzutów, które formalnie mogą mieścić się w zakresie Paktu. Dlatego zgodnie z opublikowaną praktyką Komitetu zwrócenie się do niego ma praktyczny sens przede wszystkim wtedy, gdy przedmiotem zawiadomienia są:
- samowolne pozbawienie życia lub realne zagrożenie takim pozbawieniem, w tym wydanie wyroku śmierci lub jego wykonanie z naruszeniem Paktu, a także wymuszone zaginięcie;
- tortury, okrutne, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, brak skutecznego dochodzenia w sprawie takich czynów, a także wykorzystanie w postępowaniu przyznania się do winy lub innych zeznań, które uzyskano w wyniku tortur albo innego przymusu;
- samowolne pozbawienie wolności lub długotrwałe przetrzymywanie bez skutecznej kontroli sądowej;
- wydalenie, deportacja lub ekstradycja w razie realnego ryzyka samowolnego pozbawienia życia, tortur, okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania;
- prześladowanie z powodu wypowiedzi, działalności dziennikarskiej, działalności na rzecz praw człowieka, działalności politycznej lub religijnej, udziału w pokojowych zgromadzeniach, tworzenia stowarzyszeń lub udziału w ich działalności;
- nieuzasadnione uniemożliwianie udziału w wyborach;
- dyskryminacyjne ograniczenie praw ze względu na rasę, kolor skóry, płeć, język, orientację seksualną, religię, poglądy polityczne lub inne, pochodzenie narodowe lub społeczne bądź inną okoliczność;
- samowolna lub bezprawna ingerencja w życie prywatne i rodzinne, w tym rozdzielenie rodziny;
- ograniczenie prawa osób należących do mniejszości etnicznych, religijnych lub językowych do własnego życia kulturalnego, wyznawania i praktykowania własnej religii oraz posługiwania się własnym językiem, a także prawa ludów tubylczych do tradycyjnego sposobu życia.
Jeżeli zawiadomienie dotyczy wyłącznie naruszenia prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez sąd, jego złożenie ma praktyczny sens tylko w razie oczywistej arbitralności lub rażącej odmowy wymiaru sprawiedliwości – na przykład gdy dana osoba została faktycznie pozbawiona dostępu do sądu, możliwości obrony albo prawa do rozpatrzenia sprawy przez niezależny i bezstronny sąd. W pozostałych przypadkach poszczególne naruszenia tego prawa mogą mieć znaczenie dla Komitetu tylko wtedy, gdy są bezpośrednio związane z jedną z kwestii wymienionych powyżej.
Jeżeli obecnie ETPCz lub inny organ międzynarodowy rozpatruje tę samą sprawę, nie można złożyć do Komitetu indywidualnego zawiadomienia w tej sprawie. Jeżeli ETPCz zakończył już rozpatrywanie tej samej sprawy, indywidualne zawiadomienie można złożyć do Komitetu tylko przeciwko państwu, przy którym w kolumnie „Komitet Praw Człowieka ONZ po ETPCz” tabeli do Pierwszego Protokołu fakultatywnego widnieje „tak”.
Koszt przygotowania indywidualnego zawiadomienia zależy od tego, ile czasu zajmie ta praca. Rozpiętość jest bardzo duża: od kilkuset euro, gdy całość mieści się w dwóch–trzech godzinach, do 10 tysięcy euro i więcej, gdy potrzebne są dziesiątki godzin. Ten czas jest potrzebny na analizę dokumentów, wyodrębnienie kluczowych faktów, dobór i analizę całej aktualnej praktyki Komitetu dotyczącej oceny każdego potencjalnego zarzutu co do istoty i pod względem dopuszczalności, sformułowanie na tej podstawie zarzutów, uzasadnienie każdego naruszenia i wykazanie spełnienia warunków dopuszczalności w odniesieniu do każdego z nich, a następnie przedstawienie tego wszystkiego w indywidualnym zawiadomieniu w sposób zwięzły, jasny i spójny.
Ile czasu będzie potrzebne w Państwa sprawie, a tym samym ile będzie kosztować przygotowanie indywidualnego zawiadomienia, mogę ustalić tylko na podstawie dokumentów. Proszę przedstawić wszystkie decyzje, których dotyczą Państwa zarzuty, oraz inne dokumenty opisujące kwestionowane działania lub środki, wszystkie wystąpienia, w których podnosili Państwo te zarzuty co do istoty, skierowane do organów krajowych, w tym sądów, a także wszystkie rozstrzygnięcia dotyczące tych wystąpień. Jeżeli zwracali się Państwo do ETPCz lub innego organu międzynarodowego w tej samej sprawie, proszę przedstawić również wszystkie dokumenty związane z takim wystąpieniem. Jeżeli mają już Państwo wszystkie akta sprawy w formie elektronicznej, najlepiej przekazać je od razu. Nie trzeba obawiać się przekazania zbędnych dokumentów ani pominięcia czegoś: jeżeli po analizie przesłanych materiałów będą potrzebne dodatkowe dokumenty, poproszę o ich przekazanie.
Zwykle odpowiadam na zapytanie o koszt przygotowania indywidualnego zawiadomienia w ciągu tygodnia od otrzymania wszystkich potrzebnych dokumentów i informacji.
Jeżeli uznam, że istnieją racjonalne podstawy do zwrócenia się do Komitetu, podam Państwu dokładny koszt przygotowania indywidualnego zawiadomienia z uwzględnieniem zarzutów, które warto podnieść, i bardzo krótko wskażę, na co nie ma sensu się skarżyć. Jednocześnie prześlę Państwu umowę na przygotowanie zawiadomienia. Usługę można opłacić przelewem bankowym na mój rachunek w Szwajcarii albo inną dostępną metodą, zależnie od kraju płatności. Po wykonaniu pracy otrzymają Państwo e-mailem tekst indywidualnego zawiadomienia, przygotowane załączniki oraz objaśnienia, jak przekazać całość Komitetowi. Koszt przygotowania zawiadomienia nie obejmuje reprezentacji przed Komitetem ani żadnej innej pracy nad sprawą. Jeżeli uznam, że nie ma żadnych racjonalnych podstaw do zwrócenia się do Komitetu, poinformuję Państwa tylko o tym.
To zdecydowanie nie jest usługa dla Państwa, jeżeli mogą się Państwo z pełnym przekonaniem zgodzić choćby z jednym z poniższych stwierdzeń: