¹ Eyni məsələyə AİHM icraatında baxıldıqdan sonra həmin məsələ üzrə BMT İnsan Hüquqları Komitəsinə müraciət etməyin mümkün olub-olmadığını göstərir. Eyni məsələ eyni ərizəçi, eyni əsas faktlar və eyni maddi-hüquqi iddia deməkdir.

² Dövlət, eyni məsələyə başqa beynəlxalq araşdırma və ya nizamlama prosedurunda artıq baxılmış olduqda BMT İnsan Hüquqları Komitəsinin fərdi şikayətə baxmasını qadağan edən qeyd-şərt etməyib. Komitənin təcrübəsində AİHM icraatı bu kateqoriyaya daxildir.

³ Dövlət, eyni məsələyə başqa beynəlxalq araşdırma və ya nizamlama prosedurunda artıq baxılmış olduqda BMT İnsan Hüquqları Komitəsinin fərdi şikayətə baxmasını qadağan edən qeyd-şərt edib. Komitənin təcrübəsində AİHM icraatı bu kateqoriyaya daxildir.

⁴ Dövlət Avropa Şurasının üzvü deyil və heç vaxt üzv olmayıb. Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasını ratifikasiya etməyib və Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin yurisdiksiyasını tanımayıb.

Bu Protokolda iştirak edən dövlətlər gələcəkdə mülki və siyasi hüquqlar haqqında Paktın (bundan sonra «Pakt» adlandırılacaq) məqsədlərinə nail olmaq və onun qərarlarını həyata keçirmək üçün Paktın IV hissəsi əsasında yaradılan İnsan Hüquqları Komitəsinə (bundan sonra «Komitə» adlandırılacaq) bu Protokolda nəzərdə tutulduğu kimi, Paktda ifadə edilmiş hər hansı hüququnun pozulmasının qurbanı olmasını iddia edən ayrı-ayrı şəxslərdən məlumat almaq və onlara baxmaq imkanı verilməli olduğunu nəzərə alaraq, aşağıdakılar barəsində razılığa gəlmişlər:

Paktda sadalanan hüquqlarından hansınınsa pozulduğunu və daxili hüquqi müdafiə vasitələrinin tükəndiyini iddia edən şəxslər, 1-ci maddənin müddəalarına riayət etmək şərti ilə, baxılmaq üçün Komitəyə yazılı məlumat təqdim edə bilərlər.

Komitə bu Protokola müvafiq olaraq təqdim edilən hər hansı məlumatı, anonim olduqda, yaxud onun fikrincə, belə məlumat vermək hüququndan sui-istifadə olunduğu, yaxud Paktın müddəaları ilə bir araya sığmadığı təqdirdə qeyri-məqbul saya bilər.

1. 3-cü maddənin müddəalarına riayət edilmək şərti ilə Komitə bu Protokola əsasən ona təqdim olunmuş hər hansı məlumatı Paktın müddəalarından hər hansı birini pozduğu iddia edilən iştirakçı dövlətin nəzərinə çatdırır.

2. Bildiriş alan dövlət altı ay ərzində Komitəyə bu məsələni aydınlaşdıran və həmin dövlətin gördüyü (əgər görübsə) vo görə biləcəyi tədbirlər barəsində yazılı izahat, yaxud bəyanat təqdim edir.

1. Komitə bu Protokola müvafiq olaraq alınmış məlumatları, ayrıca şəxs və maraqlı iştirakçı dövlət tərəfindən təqdim olunmuş bütün yazılı məlumatlar nəzərə alınmaqla, araşdırır.

2. Komitə aşağıdakıları yəqin etməyincə ayrı-ayrı şəxslərin məlumatına baxmır:

(a) bu məsələyə digər müvafiq beynəlxalq təhqiqat, yaxud tənzimləmə prosedurları ilə baxılmadığını;

(b) məlum şəxsin bütün mümkün daxili hüquqi müdafiə vasitələrinin tükəndiyini. Bu qayda həmin vasitələrin tətbiqinin əsassız süründürüldüyü hallarda işləmir.

3. Komitə bu Protokolda nəzərdə tutulan məlumatlara baxıldıqda qapalı iclaslar keçirir.

4. Komitə öz mülahizələrini müvafiq iştirakçı dövlətə və şəxsə bildirir.

Komitə Paktın 45-ci maddəsində nəzərdə tutulan illik məruzəsinə özünün bu Protokola müvafiq fəaliyyəti barədə qısa hesabat daxil edir.

Bu Protokolun müddəaları Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Baş Məclisinin 14 dekabr 1960-cı il tarixli 1514 (XV) saylı qətnaməsi ilə qəbul edilmiş Müstəmləkə ölkələrinə və xalqlarına istiqlaliyyət verilməsi haqqında bəyannaməsinin məqsədlərinə nail olunanadək Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsi, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının və onun ixtisaslaşdırılmış idarələrinin digər beynəlxalq konvensiyaları və sənədləri ilə həmin xalqlara verilmiş petisiya hüququnu qətiyyən məhdudlaşdırmır.

1. Bu Protokol Paktı imzalamış hər bir dövlətin imzalaması üçün açıqdır.

2. Bu Protokol Paktı təsdiq etmiş, yaxud ona qoşulmuş hər bir dövlət tərəfindən təsdiq edilməlidir. Təsdiqnamələr saxlanmaq üçün Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş katibinə verilməlidir.

3. Bu Protokol Paktı təsdiq etmiş, yaxud ona qoşulmuş hər bir dövlətin qoşulması üçün açıqdır.

4. Qoşulma bu haqda sənədin Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş katibi yanında depozitə qoyulması ilə həyata keçirilir.

5. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş katibi bu Protokolu imzalamış, yaxud ona qoşulmuş bütün dövlətlərə hər bir təsdiqnamənin, yaxud qoşulma haqqında sənədin depozitə qoyulması barədə məlumat verir.

1. Pakt qüvvəyə mindiyi təqdirdə bu Protokol onuncu təsdiqnamə, yaxud qoşulma haqqında sənəd Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş katibi yanında depozitə qoyulduğu gündən üç ay sonra qüvvəyə minir.

2. Bu Protokolu onuncu təsdiqnamə, yaxud qoşulma haqqında sənəd depozitə qoyulduqdan sonra təsdiq edən, yaxud ona qoşulan hər bir dövlət üçün bu Protokol həmin dövlətin özünün təsdiqnaməsi, yaxud qoşulma haqqında sənədi depozitə qoyulduğu gündən üç ay sonra qüvvəyə minir.

Bu Protokolun qərarları heç bir məhdudiyyət qoyulmadan, yaxud istisnalar edilmədən, federativ dövlətlərin bütün tərkib hissələrinə şamildir.

1. Bu Protokolun iştirakçısı olan hər bir dövlət düzəlişlər təklif edə və onları Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş katibinə təqdim edə bilər. Sonra Baş katib təklif olunan hər bir düzəlişi bu Protokolun iştirakçı dövlətlərinə göndərərək, onlardan həmin təkliflərə baxmaq və səsə qoymaq məqsədi ilə iştirakçı dövlətlərin konfransının çağırılmasına razı olub-olmadıqlarını bildirməyi xahiş edir. İştirakçı dövlətlərdən azı üçdə biri belə konfransın çağırılmasına razılığını bildirsə, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş katibi həmin konfransı Birləşmiş Millətlər Təşkilatının himayəsində çağırır. Bu konfransda və səsvermədə iştirak edən iştirakçı dövlətlərin əksəriyyəti tərəfindən qəbul edilən hər bir təklif təsdiq üçün Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Məclisinə təqdim olunur.

2. Düzəlişlər Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Məclisində təsdiq olunduqdan və bu Protokolda iştirak edən dövlətlərin, onların konstitusiya prosedurlarına müvafiq olaraq, üçdə ikisinin çoxluğu ilə qəbul edildikdən sonra qüvvəyə minir.

3. Düzəlişlər qüvvəyə mindikdə onları qəbul edən iştirakçı dövlətlər üçün icbari olur. Digər iştirakçı dövlətlər üçün isə bu Protokolun qərarları və onların qəbul etdikləri bütün əvvəlki düzəlişlər icbari olaraq qalır.

1. Hər bir iştirakçı dövlət istənilən vaxt Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Baş katibinin adına yazılı bildirişlə bu Protokolu ləğv edə bilər. Ləğvetmə Baş katibin bu barədə bildiriş aldığı gündən üç ay sonra qüvvəyə minir.

2. Ləğvetmə bu Protokolun müddəalarının, 2-ci maddəyə müvafiq olaraq, ləğvetmənin qüvvəyə mindiyi tarixə qədər təqdim olunmuş hər hansı məlumata tətbiqini davam etdirməyə mane olmur.

Bu Protokolun 8-ci maddəsinin 5-ci bəndinə müvafiq surətdə təqdim edilən bildirişlərdən asılı olmayaraq Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş katibi Paktın 48-ci maddəsinin 1-ci bəndində haqqında danışılan bütün dövlətlərə aşağıdakılar barədə məlumat verir:

(a) 8-ci maddəyə əsasən imzalamalar, təsdiqetmələr və qoşulmalar;

(b) 9-cu maddəyə əsasən bu Protokolun qüvvəyə minmə tarixi və 11-ci maddəyə əsasən hər hansı düzəlişin qüvvəyə minmə tarixi;

(c) 12-ci maddəyə əsasən ləğvetmələr.

1. İngilis, ispan, çin, rus və fransız dillərindəki mətnləri eyni qüvvəyə malik olan bu Protokol saxlanmaq üçün Birləşmiş Millətlər Təşkilatının arxivinə verilməlidir.

2. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş katibi bu Protokolun təsdiq olunmuş surətlərini Paktın 48-ci maddəsində göstərilən dövlətlərə göndərir.