Ef þú vilt leita til Mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna með erindi frá einstaklingi, þ.e. kvörtun, mun ég meta hvort raunhæfar forsendur séu fyrir slíkri málaleitan.
Erindi frá einstaklingi má aðeins leggja fyrir nefndina gegn ríki sem tilgreint er í töflunni við fyrstu valfrjálsu bókunina við Alþjóðasamninginn um borgaraleg og stjórnmálaleg réttindi og þar sem að minnsta kosti ein dagsetning án hornklofa stendur í dálkinum „Gildistaka“.
Aðeins einstaklingar sem telja sig hafa orðið fyrir brotum geta lagt erindi frá einstaklingi fyrir nefndina. Samtök geta ekki verið kærendur fyrir nefndinni.
Nefndin fjallar aðeins um erindi vegna brota á réttindum og frelsi sem kveðið er á um í Alþjóðasamningnum um borgaraleg og stjórnmálaleg réttindi. Nefndin hefur þó ekki bolmagn til að fjalla efnislega um öll kæruefni sem formlega kunna að falla undir samninginn. Samkvæmt birtri framkvæmd nefndarinnar er því einkum raunhæft að leita til hennar þegar um eftirfarandi er að ræða:
- svipting lífs að geðþótta eða raunveruleg hætta á slíkri sviptingu, þar á meðal uppkvaðning eða fullnusta dauðadóms í andstöðu við samninginn, svo og mannshvarf af mannavöldum;
- pyndingar eða grimmileg, ómannleg eða vanvirðandi meðferð eða refsing, skortur á skilvirkri rannsókn á slíkri háttsemi, svo og notkun við málsmeðferð á játningum eða öðrum framburði sem aflað var með pyndingum eða annarri þvingun;
- frelsisskerðing að geðþótta eða langvarandi varðhald án virks dómstólaeftirlits;
- brottvísun, flutningur til annars ríkis eða framsal þegar raunveruleg hætta er á sviptingu lífs að geðþótta, pyndingum eða grimmilegri, ómannlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu;
- ofsóknir vegna tjáningar, blaðamennsku, mannréttindastarfs, stjórnmálastarfs eða trúariðkunar, þátttöku í friðsamlegum samkomum, stofnunar samtaka eða þátttöku í starfsemi þeirra;
- óréttmæt hindrun á þátttöku í kosningum;
- takmörkun réttinda sem felur í sér mismunun vegna kynþáttar, litarháttar, kynferðis, tungu, kynhneigðar, trúarbragða, stjórnmálaskoðana eða annarra skoðana, þjóðernisuppruna eða félagslegs uppruna eða annarra aðstæðna;
- geðþótta- eða ólögmæt röskun á einkalífi og fjölskyldulífi, þar á meðal aðskilnaður fjölskyldu;
- takmörkun á rétti einstaklinga sem tilheyra staðfélags-, trúarbragða- eða tungumálaminnihlutahópum til að njóta menningar sinnar, að játa og þjóna sinni eigin trú eða að nota sitt eigið tungumál, svo og á rétti frumbyggjaþjóða til hefðbundinna lifnaðarhátta.
Ef erindið varðar eingöngu brot á rétti til réttlátrar málsmeðferðar er aðeins raunhæft að leggja það fyrir nefndina ef um bersýnilegt gerræði eða grófa réttarneitun er að ræða, til dæmis ef aðgangur að dómstóli, möguleiki á að verja sig eða réttur til að fá mál sitt tekið fyrir af óháðum og óhlutdrægum dómstóli hefur í reynd verið tekinn af viðkomandi. Í öðrum tilvikum geta einstök brot á þessum rétti aðeins skipt máli fyrir nefndina ef þau tengjast beint einhverju þeirra atriða sem talin eru upp hér að framan.
Ef Mannréttindadómstóll Evrópu eða önnur alþjóðleg stofnun fjallar nú um sama mál er ekki hægt að leggja erindi frá einstaklingi um það fyrir nefndina. Hafi Mannréttindadómstóll Evrópu þegar lokið umfjöllun um sama mál er aðeins hægt að leggja erindi frá einstaklingi fyrir nefndina gegn ríki þar sem „já“ stendur í dálkinum „Mannréttindanefnd SÞ eftir MDE“ í töflunni við fyrstu valfrjálsu bókunina.
Kostnaður við að undirbúa erindi frá einstaklingi ræðst af því hve mikinn tíma verkið tekur. Verðbilið er mjög breitt: frá nokkrum hundruðum evra, þegar allt tekur tvær til þrjár klukkustundir, upp í 10 þúsund evrur eða meira, þegar verkið krefst tuga klukkustunda. Þessi tími fer í að fara yfir skjölin, draga fram helstu staðreyndir, finna og greina alla viðeigandi framkvæmd nefndarinnar fyrir hvert hugsanlegt kæruefni, bæði um efni málsins og meðferðarhæfi, móta kæruefnin á þeim grunni, rökstyðja hvert brot sem haldið er fram, sýna fram á að skilyrðum um meðferðarhæfi sé fullnægt fyrir hvert þeirra og setja þetta síðan fram í erindinu á stuttan, skýran og samræmdan hátt.
Ég get aðeins metið út frá skjölunum hve langan tíma verkið tekur í þínu tilviki og þar með hvað undirbúningur erindisins kostar. Sendu mér allar ákvarðanir sem kæruefni þín beinast að og önnur skjöl þar sem þær ráðstafanir sem kæruefnin varða koma fram, öll erindi til innlendra stjórnvalda, þar á meðal dómstóla, þar sem sömu kæruefni voru sett fram að efni til, og allar ákvarðanir um slík erindi. Ef þú hefur leitað til Mannréttindadómstóls Evrópu eða annarrar alþjóðlegrar stofnunar vegna sama máls skaltu einnig senda öll skjöl sem tengjast þeirri málaleitan. Ef þú ert þegar með öll gögn málsins á rafrænu formi er best að senda þau öll strax. Ekki hafa áhyggjur af því að senda of mikið eða af því að eitthvað vanti: ef ég þarf fleiri skjöl eftir að hafa farið yfir það sem þú sendir mun ég biðja þig um þau.
Venjulega svara ég fyrirspurn um kostnað við undirbúning erindis frá einstaklingi innan viku eftir að ég hef fengið öll nauðsynleg skjöl og upplýsingar.
Ef ég tel að raunhæfar forsendur séu fyrir því að leita til nefndarinnar, læt ég þig vita hver nákvæmur kostnaður við undirbúning erindisins verður, með hliðsjón af þeim kæruefnum sem skynsamlegt er að bera fram, og greini mjög stuttlega frá því hvaða kæruefni ekki er ástæða til að bera fram. Um leið sendi ég þér þjónustusamning um undirbúning erindisins. Greiða má fyrir þjónustuna með millifærslu á bankareikning minn í Sviss eða með öðrum greiðslumáta, eftir því frá hvaða landi greiðslan er innt af hendi. Að verkinu loknu færðu í tölvupósti texta erindisins, frágengin fylgiskjöl og skýringar á því hvernig senda eigi þetta allt til nefndarinnar. Fyrirsvar fyrir nefndinni og önnur vinna við málið eru ekki innifalin í kostnaði við undirbúning erindisins. Ef ég tel að engar raunhæfar forsendur séu fyrir því að leita til nefndarinnar, læt ég þig aðeins vita af því.
Þessi þjónusta hentar þér greinilega ekki ef þú getur örugglega tekið undir einhverja af eftirfarandi fullyrðingum: