I. Mistök sem geta leitt til þess að Mannréttindadómstóllinn taki kæruna ekki til skoðunar

1. Mistök við notkun kærueyðublaðsins

• Notuð er úrelt útgáfa af kærueyðublaðinu; eða
• kæran er lögð fram án þess að kærueyðublaðið sé notað.

Undantekningar geta þó komið til greina. Mannréttindadómstóllinn tekur kæru sem lögð er fram án kærueyðublaðs aðeins til skoðunar í undantekningartilvikum, einkum ef í stað útfyllts og gilds kærueyðublaðs hefur verið lögð fram beiðni um bráðabirgðaráðstafanir sem virðist rökstudd við fyrstu sýn. Þetta mat er þó alfarið á valdi dómstólsins og því ráðlegg ég eindregið að treysta ekki á þessa undantekningu.

2. Mistök við útfyllingu liðar „A. Kærandinn“

• Ef kærandi er einstaklingur: reitir 1–9 eru ekki fylltir út eða eru rangt fylltir út.
• Ef kærandi er samtök: reitir 10–16 eru ekki fylltir út eða eru rangt fylltir út.
• Ef kærendur eru fleiri en einn:
  • upplýsingar um annan og hvern síðari kæranda eru ekki lagðar fram á sérstöku blaði þar sem kærendum eru gefin raðnúmer;
  • ef kærur fleiri en eins kæranda byggjast á mismunandi málavöxtum: lagt er fram eitt sameiginlegt kærueyðublað í stað sérstaks eyðublaðs fyrir hvern kæranda.
• Ef kærendur eru fleiri en tíu:
  • tafla með upplýsingum um alla kærendur fylgir ekki kærueyðublaðinu;
  • ef fyrirsvarsmaður er lögmaður: rafræn útgáfa töflunnar fylgir ekki kærueyðublaðinu.

3. Mistök við útfyllingu liðar „B. Ríki sem kæran beinist gegn“

• Í reit 17 er ekki hakað við heiti hvers ríkis sem kæran beinist gegn.

4. Mistök við útfyllingu liðar „C. Fyrirsvarsmaður (fyrirsvarsmenn) kæranda sem er einstaklingur“

• Ef kærandi er einstaklingur og hefur tilnefnt fyrirsvarsmann:
  • reitir 34 og 36 eru ekki fylltir út eða eru rangt fylltir út; eða
  • í reit 33 vantar eiginhandarundirskrift kæranda; eða
  • í reit 35 vantar eiginhandarundirskrift fyrirsvarsmanns;
  • ef fyrirsvarsmaðurinn er ekki lögmaður: reitir 18–25 eru ekki fylltir út eða eru rangt fylltir út;
  • ef fyrirsvarsmaðurinn er lögmaður: reitir 26–32 eru ekki fylltir út eða eru rangt fylltir út.

Undantekningar geta þó komið til greina. Aðskilið umboðseyðublað getur verið samþykkt ef sannfærandi skýring er gefin á óyfirstíganlegum hagnýtum erfiðleikum sem komu í veg fyrir að liðurinn „Umboð“ í kærueyðublaðinu væri fylltur út og undirritaður. Að því er varðar reiti 53–56, þegar kærandi er samtök, getur aðskilið umboðseyðublað einnig verið samþykkt ef sannfærandi skýring er gefin á slíkum óyfirstíganlegum hagnýtum erfiðleikum.

5. Mistök við útfyllingu liðar „D. Fyrirsvarsmaður (fyrirsvarsmenn) kæranda sem er „samtök““

• Óháð því hvort liður D.2 hefur verið fylltur út eru reitir 38–45 ekki fylltir út eða eru rangt fylltir út.
• Если заявитель – организация и назначил представителя – адвоката или юриста:
  • reitir 46–52 eru ekki fylltir út eða eru rangt fylltir út;
  • если представитель при этом не является должностным лицом организации:
    • reitir 54 og 56 eru ekki fylltir út eða eru rangt fylltir út; eða
    • í reit 53 vantar eiginhandarundirskrift fulltrúa samtakanna; eða
    • í reit 55 vantar eiginhandarundirskrift fyrirsvarsmanns.

6. Mistök við útfyllingu liðar „E. Lýsing á málavöxtum“

• Í reitum 58–60 eru helstu málavextir sem skipta máli fyrir hið meinta brot ekki settir fram að fullu, þar á meðal þegar framsetningin heldur áfram utan þessara reita.

Ef fleiri en eitt meint brot er sett fram í lið F á kærueyðublaðinu er farið sérstaklega yfir hvort kröfur í liðum 6–8 séu uppfylltar fyrir hvert þeirra.

Athugasemd. Helstu málavextir eru að jafnaði fundnir með kerfisbundinni greiningu á dómaframkvæmd Mannréttindadómstólsins. Hér og hér á eftir er með dómaframkvæmd Mannréttindadómstólsins átt við gildandi dómaframkvæmd hans um viðkomandi álitaefni. Slík greining byrjar yfirleitt á lykilmálum og tekur síðan til mála sem hafa hátt eða meðalhátt mikilvægi í gagnagrunni Mannréttindadómstólsins yfir dómaframkvæmd. Það getur líka verið gagnlegt að skoða mál sem hafa lágt mikilvægi í gagnagrunninum, einkum mál gegn viðkomandi ríki, til að missa ekki af mikilvægum blæbrigðum. Heildargagnagrunnur dómaframkvæmdar Mannréttindadómstólsins er aðeins aðgengilegur á ensku og frönsku; þýðingar á önnur tungumál eru alltaf ófullkomnar og oft ónákvæmar.

7. Mistök við útfyllingu liðar „F. Yfirlýsing um meint brot á sáttmálanum og/eða samningsviðaukum og viðeigandi rök“

• Í reitum 61–62:
  • í vinstri dálki eru ekki tilgreindar þær greinar mannréttindasáttmálans eða samningsviðauka sem kærandi vísar til; eða
  • í hægri dálki er ekki útskýrt hvers vegna þeir málavextir sem settir eru fram fela í sér brot á þessum greinum.

Athugasemd. Meint brot sem er ekki sett fram með viðeigandi hætti í reitum 61–62 getur talist ekki hafa verið borið upp. Skýringar koma aðeins að gagni ef þær samræmast dómaframkvæmd Mannréttindadómstólsins.

8. Mistök við útfyllingu liðar „G. Upplýsingar um uppfyllingu skilyrða meðferðarhæfis samkvæmt 1. mgr. 35. gr. mannréttindasáttmálans“

• Að undanskildum tilvikum þar sem kærandi tekur skýrt fram að hann hafi ekki nýtt nein réttarúrræði vegna brotsins vantar í reit 63 upplýsingar:
  • um þau réttarúrræði sem voru nýtt; eða
  • um þær ákvarðanir sem teknar voru í kjölfar þess að þau voru nýtt, þar á meðal dagsetningar lokadóms, dagsetningu birtingar eða móttöku hans, málsnúmer, þá aðila sem tóku ákvarðanirnar og tegundir ákvarðana.
• Í reit 64 er hvorki hakað við „Já“ né „Nei“.
• Ef hakað er við „Já“ í reit 64, þá vantar í reit 65:
  • upplýsingu um hvaða réttarúrræði kærandi nýtti ekki; eða
  • útskýringu á því hvers vegna kærandi nýtti þau ekki.

Athugasemd. Það hvaða réttarúrræði þurfti að nýta og hvaða úrræði mátti láta ónotuð krefst almennt athugunar á dómaframkvæmd Mannréttindadómstólsins.

9. Mistök við útfyllingu liðar „H. Aðrar málsmeðferðir til rannsóknar eða úrlausnar á alþjóðavettvangi“

• Ef kæruefnið hefur ekki verið lagt fyrir aðra málsmeðferð til rannsóknar eða úrlausnar á alþjóðavettvangi og kærandi hefur ekki áður lagt fram kæru til Mannréttindadómstólsins: í reitum 66 og 68 er ekki hakað við „Nei“.
• Ef kæruefnið hefur verið lagt fyrir slíka alþjóðlega málsmeðferð:
  • í reit 66 er ekki hakað við „Já“; eða
  • í reit 67 er ekki lýst hvaða kæruefni voru lögð fram, hvert þau voru lögð, hvenær það var gert og hvaða ákvörðun var tekin.
• Ef kærandi hefur áður lagt fram kærur til Mannréttindadómstólsins:
  • í reit 68 er ekki hakað við „Já“; eða
  • í reit 69 vantar númer þessara kæra.

10. Mistök við útfyllingu liðar „I. Skrá yfir fylgiskjöl“

• Að minnsta kosti eitt fylgiskjal er ekki skráð:
  • í reit 70; eða
  • ef þar er ekki nóg pláss: á sérstöku framhaldsblaði með áframhaldandi númeraröð frá reit 70.
• Afrit (skönnun eða ljósmynd) af eftirfarandi ákvörðunum og öðrum skjölum vantar, er ófullkomið eða ólæsilegt:
  • allar ákvarðanir og öll skjöl þar sem þær ráðstafanir sem kært er yfir koma fram;
  • ef kærandi hefur nýtt réttarúrræði:
    • allar ákvarðanir sem teknar voru við nýtingu þeirra, þar á meðal sérstök skjöl með rökstuðningi ef þau voru gefin út sérstaklega;
    • öll erindi til innlendra yfirvalda sem nauðsynleg eru til að sýna fram á að kjarni hvers meints brots sem sett er fram í kærueyðublaðinu hafi verið borinn upp á landsvísu;
  • ef kærandi reiknar frestinn til að leita til Mannréttindadómstólsins frá degi birtingar eða móttöku lokadóms: skjöl sem staðfesta þann dag;
  • ef leitað hefur verið til annarrar málsmeðferðar til rannsóknar eða úrlausnar á alþjóðavettvangi: viðeigandi skjöl;
  • ef kærandi er samtök: skjöl sem staðfesta heimild fulltrúa samtakanna.

Undantekningar geta þó komið til greina. Ekki þarf að leggja fram afrit af ákvörðun eða öðru skjali ef útskýrt er í kærueyðublaðinu að nánast ómögulegt hafi verið að afla skjalsins.

Athugasemd. Ég ráðlegg eindregið:

• að leggja ekki gagnamiðla (CD-ROM, minnislykla o.s.frv.) með hljóð- og/eða myndupptökum eða öðrum skrám með kærueyðublaðinu. Helstu málavextir sem byggjast á slíku efni verða að vera settir fram með orðum og vísað til þess að efnið sé til. Ef þörf er á mun Mannréttindadómstóllinn óska eftir því. Gagnamiðil með rafrænni útgáfu töflunnar (sjá lið 2 hér að framan) má hins vegar leggja fram.
• að raða fylgiskjölunum í tímaröð eða eftir einstökum málsmeðferðum ef þær eru fleiri en ein, og innan hverrar þeirra í tímaröð;
• að númera allar blaðsíður fylgiskjalanna í samfelldri röð og tilgreina, hægra megin í reit 70 og á framhaldsblaði ef það er notað, þær blaðsíður þar sem hvert fylgiskjal er að finna samkvæmt þeirri númeraröð.

11. Mistök við útfyllingu liðar „Yfirlýsing og undirskrift“

• Í reit 72 vantar dagsetningu; eða
• í reit 73 vantar:
  • fyrir hvern kæranda sem undirritar kærueyðublaðið sjálfur: eiginhandarundirskrift kæranda; eða
  • fyrir hvern kæranda sem fyrirsvarsmaður undirritar kærueyðublaðið fyrir: eiginhandarundirskrift fyrirsvarsmanns.

12. Mistök við útfyllingu liðar „Staðfesting á samskiptafulltrúa“

• Ef kærendur eru fleiri en einn:
  • í reit 74 eru ekki tilgreind kenninafn, eiginnafn og, ef við á, millinafn, ásamt heimilisfangi eins samskiptafulltrúa;
  • ef fyrirsvarsmaður hefur verið tilnefndur: í reit 74 eru tilgreindar upplýsingar kæranda en ekki fyrirsvarsmanns.

13. Mistök við útfyllingu viðauka við kærueyðublaðið

• Ef viðauki fylgir kærueyðublaðinu:
  • hann er lengri en 20 blaðsíður; eða
  • hann uppfyllir ekki formkröfur: A4-blöð, spássíur að minnsta kosti 3,5 sentímetrar á breidd, letur að minnsta kosti 12 punkta í meginmáli og 10 punkta í neðanmálsgreinum, blaðsíður og málsgreinar númeraðar í röð; eða
  • hann inniheldur helstu málavexti, lýsingu á meintum brotum eða upplýsingar um tæmingu réttarúrræða sem vantar í liði E, F og G.

Athugasemd. Viðauki við kærueyðublaðið er aðeins ætlaður fyrir viðbótarupplýsingar og skýringar umfram það sem á að koma fram í liðum E, F og G. Þar má setja fram nánari upplýsingar um innlenda málsmeðferð og hvernig innlend yfirvöld tóku til skoðunar þau rök sem lögð voru fyrir þau. Viðaukinn má einnig innihalda nánari atvik og rök varðandi meint brot sem þegar hafa verið sett fram í sjálfu kærueyðublaðinu.

14. Mistök við endursendingu kærueyðublaðs til Mannréttindadómstólsins

• Ef kærueyðublaðið er sent aftur eftir að Mannréttindadómstóllinn hefur neitað að taka kæruna til skoðunar, fylgja ekki afrit af öllum skjölum sem vísað er til í nýju sendingunni. Þess í stað eru skjöl eða upplýsingar sem vantar send sérstaklega, eða afrit af skjölum sem þegar hafa verið send Mannréttindadómstólnum eru ekki lögð fram aftur.

Athugasemd. Þótt þessar upplýsingar vanti leiðir það ekki endilega til þess að kæran verði ekki tekin til skoðunar, en ég ráðlegg samt eindregið eftirfarandi. Ef kærandi hefur áður leitað til Mannréttindadómstólsins vegna sama kæruefnis og fengið merkimiða með strikamerki skal setja einn slíkan merkimiða í viðeigandi reit efst til vinstri á fyrstu síðu kærueyðublaðsins. Ef slíkir merkimiðar eru ekki til skal að minnsta kosti tilgreina númerið í bréfi frá Mannréttindadómstólnum í reitnum fyrir kærunúmer efst til hægri á fyrstu síðu kærueyðublaðsins.

II. Mistök sem auka hættuna á að kæra eða hluti hennar verði lýst ótæk

15. Efnisleg mistök við lýsingu á meintum brotum

• Lýsingin á meintu broti er verulega mótsagnakennd. Ef fleiri en eitt meint brot er sett fram í lið F á kærueyðublaðinu er verulega mótsagnakennd framsetning samkvæmt liðum 15–17 metin sérstaklega fyrir hvert þeirra. Hér og hér á eftir merkir „verulega mótsagnakennd“ að í atriði sem skiptir máli fyrir niðurstöður Mannréttindadómstólsins:
  • lýsing á málavöxtum varðandi viðkomandi atriði:
    • er innbyrðis mótsagnakennd; eða
    • samræmist ekki efni fylgiskjalanna með kærueyðublaðinu; eða
  • lýsing á meintu broti eða upplýsingar um að viðkomandi skilyrði meðferðarhæfis sé uppfyllt samræmast ekki:
    • lýsingu á málavöxtum; eða
    • dómaframkvæmd Mannréttindadómstólsins.

Athugasemd. Þótt þetta leiði ekki endilega til þess að kæran verði ekki tekin til skoðunar, ráðlegg ég eindregið að forðast skammstafanir, tákn og merki sem geta valdið misskilningi á því sem stendur í kærueyðublaðinu.

16. Efnisleg mistök við framsetningu upplýsinga um réttarúrræði og frest til að leita til Mannréttindadómstólsins

• Eftirfarandi er verulega mótsagnakennt:
  • upplýsingar um nýtingu réttarúrræða eða ástæður þess að þau voru ekki nýtt; eða
  • upplýsingar um að frestur til að leita til Mannréttindadómstólsins hafi verið virtur.

17. Efnisleg mistök við framsetningu upplýsinga um önnur skilyrði meðferðarhæfis

• Í kærueyðublaðinu er því haldið fram að brotið hafi verið gegn samningsviðauka sem ríkið sem kæran beinist gegn hefur ekki fullgilt.
• Í kærueyðublaðinu er því haldið fram að brot hafi orðið af hálfu ríkis sem er ekki aðili að mannréttindasáttmálanum.
• Ef rökstuddar efasemdir vakna um að einhverju eftirfarandi skilyrða meðferðarhæfis sé fullnægt vantar í kærueyðublaðið upplýsingar um að viðkomandi skilyrði sé fullnægt eða þær upplýsingar sem eru fyrir hendi eru verulega mótsagnakenndar:
  • ríkið sem kæran beinist gegn getur borið ábyrgð á hinu meinta broti;
  • kærandi á rétt á að leita til Mannréttindadómstólsins samkvæmt 34. gr. mannréttindasáttmálans;
  • fyrirsvarsmaðurinn hefur heimild til að koma fram án umboðs ef kærueyðublaðið er undirritað af fyrirsvarsmanni og kærandi hefur hvorki undirritað það í reit 73 né í liðnum „Umboð“;
  • kærandi var innan lögsögu ríkisins sem kæran beinist gegn;
  • hið meinta brot átti sér stað á þeim tíma sem mannréttindasáttmálinn var í gildi gagnvart ríkinu sem kæran beinist gegn og, ef réttindin og frelsið eru tryggð í samningsviðauka, á gildistíma viðkomandi samningsviðauka gagnvart því ríki;
  • kærandi hafði og hefur enn stöðu brotaþola;
  • kærandi hefur orðið fyrir umtalsverðu óhagræði;
  • kæran er efnislega ekki sú sama og mál sem Mannréttindadómstóllinn hefur þegar rannsakað og er ekki til rannsóknar eða úrskurðar í annarri málsmeðferð á alþjóðavettvangi.
• Kæran ber með sér merki um misnotkun á kærurétti til Mannréttindadómstólsins.