პრაქტიკული ინსტრუქცია
დროებითი ღონისძიებების შესახებ მოთხოვნები1
(სასამართლოს რეგლამენტის 39-ე მუხლი)
1 პრაქტიკული ინსტრუქცია გამოცემულია სასამართლოს თავმჯდომარის მიერ სასამართლოს რეგლამენტის 32-ე მუხლის შესაბამისად 2003 წლის 5 მარტს და გადამუშავებულია 2009 წლის 16 ოქტომბერს, 2011 წლის 7 ივლისს, 2022 წლის 3 მაისს და 2024 წლის 28 მარტს
I. შესავალი
კონვენციის სისტემაში, განსაკუთრებულ გარემოებებში, მხარის ან ნებისმიერი სხვა დაინტერესებული პირის მოთხოვნით ან სასამართლოს საკუთარი ინიციატივით, სასამართლოს რეგლამენტის 39-ე მუხლის საფუძველზე შეიძლება დროებითი ღონისძიებები იქნეს მითითებული, როდესაც არსებობს გამოუსწორებელი ზიანის გარდაუვალი რისკი. ასეთი ღონისძიებები არსებით როლს ასრულებს შეუქცევადი ვითარებების თავიდან აცილებაში, რომლებიც ეროვნულ სასამართლოებს და/ან სასამართლოს ხელს შეუშლიდა კონვენციასთან დაკავშირებული საჩივრების სათანადოდ განხილვაში და, საჭიროების შემთხვევაში, მომჩივნისთვის იმ კონვენციური უფლებებით პრაქტიკული და ეფექტიანი სარგებლობის უზრუნველყოფაში, რომლებსაც იგი ეყრდნობა.
მოპასუხე ხელშემკვრელი მხარის მიერ დროებითი ღონისძიებების შეუსრულებლობა ძირს უთხრის ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის 34-ე მუხლით გარანტირებული ინდივიდუალური საჩივრის უფლების ეფექტიანობას და სახელმწიფოს მიერ კონვენციის 1-ლი მუხლით ნაკისრ ვალდებულებას, დაიცვას კონვენციაში ჩამოყალიბებული უფლებები და თავისუფლებები. დროებითი ღონისძიებების მითითებისას სასამართლო ახორციელებს თავის იურისდიქციას, რათა, მე-19 მუხლის შესაბამისად, უზრუნველყოს მაღალი ხელშემკვრელი მხარეების მიერ კონვენციითა და მისი ოქმებით ნაკისრი ვალდებულებების დაცვა; ეს იურისდიქცია, კონვენციის 32-ე მუხლის თანახმად, ვრცელდება მათ განმარტებასა და გამოყენებასთან დაკავშირებულ ყველა საკითხზე (იხ., სხვათა შორის, Mamatkulov and Askarov v. Turkey [GC], nos. 46827/99 and 46951/99, §§ 128–29, ECHR 2005-I; Paladi v. Moldova [GC], no. 39806/05, §§ 84–106, 10 March 2009; M.K. and Others v. Poland, nos. 40503/17 and 2 others, §§ 229–38, 23 July 2020; and K.I. v. France, no. 5560/19, § 115, 15 April 2021). ამგვარად, დროებითი ღონისძიებები სავალდებულოა.
39-ე მუხლის ტექსტი 2024 წლის 23 თებერვალს შეიცვალა, რათა უფრო ნათლად განსაზღვრულიყო გარემოებები, რომლებშიც შეიძლება დროებითი ღონისძიებების მითითება, და ის ზღვარი, რომელიც მათი მოთხოვნისა და გამოყენებისთვის უნდა დაკმაყოფილდეს. ცვლილება ასევე მიზნად ისახავდა მუხლის ტექსტის შესაბამისობაში მოყვანას დროებით ღონისძიებებთან დაკავშირებით სასამართლოს დამკვიდრებულ პრაქტიკასა და პრეცედენტულ სამართალთან.
ამ გადამუშავებული პრაქტიკული ინსტრუქციის მიზანია სასამართლოს რეგლამენტის 39-ე მუხლით გათვალისწინებული დროებითი ღონისძიებების პროცედურის მატერიალური და პროცედურული ასპექტების შესახებ დეტალური მითითებების მიცემა, რათა უფრო ნათელი და გამჭვირვალე გახდეს დროებით ღონისძიებებთან დაკავშირებული წარმოების მიმდინარეობა, ის განსაკუთრებული გარემოებები, რომლებშიც ასეთი ღონისძიებები შეიძლება იქნეს მითითებული, და შემთხვევები, როდესაც მათი ხელახლა განხილვა შეიძლება. ინსტრუქცია განკუთვნილია (პოტენციური) მომჩივნებისთვის, მათი წარმომადგენლებისთვის, ხელშემკვრელი მხარეებისთვის და, ზოგადად, დაინტერესებული მხარეებისთვის.
II. დროებითი ღონისძიებების პროცედურის ფარგლები და ფუნქციონირება
A. სასამართლოს რეგლამენტის 39-ე მუხლის ფარგლები
სასამართლო დროებით ღონისძიებას მხოლოდ განსაკუთრებულ გარემოებებში მიუთითებს და ამით გამოუსწორებელი ზიანის გარდაუვალი რისკისგან დაცვას ისახავს მიზნად. შესაბამისად, სასამართლო წარმოების მხარეებს ასეთი ღონისძიების გამოყენებას ავალებს მხოლოდ მაშინ, როდესაც, ყველა ხელმისაწვდომი ინფორმაციის განხილვის შემდეგ, მიიჩნევს, რომ ღონისძიება აუცილებელია მხარეთა ინტერესების ან წარმოების სათანადო წარმართვისთვის. სასამართლოს მიერ მითითებულმა დროებითმა ღონისძიებებმა შეიძლება მხარეებს გარკვეული მოქმედებებისგან თავის შეკავება ან კონკრეტული ღონისძიებების გატარება დაავალოს.
39-ე მუხლის ახლად კოდიფიცირებული რედაქცია ითვალისწინებს, რომ დროებითი ღონისძიებები გამოიყენება „კონვენციით დაცული უფლებისთვის გამოუსწორებელი ზიანის გარდაუვალი რისკის“ შემთხვევებში. „კონვენციით დაცული უფლებისთვის გამოუსწორებელი ზიანი“ განისაზღვრება, როგორც ისეთი ზიანი, რომელიც თავისი ბუნებით არ ექვემდებარება გამოსწორებას, აღდგენას ან სათანადო კომპენსაციას. ამ კონტექსტში „აღდგენა“ უნდა ნიშნავდეს იმ მდგომარეობაში დაბრუნებას, რომელიც ზიანის მიყენებამდე არსებობდა. შესაბამისად, სასამართლო დროებით ღონისძიებებს მიუთითებს მაშინ, როდესაც არსებობს რისკი, რომ ასეთი ღონისძიებების არარსებობის შემთხვევაში შეიქმნება მდგომარეობა, რომელშიც restitutio in integrum და ზიანის გამოსწორების სხვა ფორმები შეუძლებელი იქნება, თუკი სასამართლო წარმოების დასრულებისას მათ გამართლებულად მიიჩნევს. ამიტომ, 39-ე მუხლის ამოქმედებისთვის საქმის გარემოებები სერიოზულობის მაღალ ზღვარს უნდა აღწევდეს. დროებითი ღონისძიებები მხოლოდ მაშინ მიეთითება, როდესაც prima facie არსებობს გამოუსწორებელი ზიანის გარდაუვალი რისკის მტკიცებულება, და არა მაშინ, როდესაც დროებითი ღონისძიებების მიუთითებლობის შემთხვევაში მომჩივნები მხოლოდ სირთულეებს განიცდიდნენ. შიდასამართლებრივი დაცვის საშუალებების ამოწურვის შესახებ იხ. ქვემოთ III.C ნაწილი.
ამრიგად, სასამართლო დროებით ღონისძიებებს მხოლოდ განსაკუთრებულ შემთხვევებში და ყველა შესაბამისი გარემოების მკაცრი შეფასების საფუძველზე მიუთითებს. ასეთ საქმეთა უმრავლესობაში ხელმისაწვდომი მტკიცებულებები მიუთითებს სიცოცხლისა და ფიზიკური ხელშეუხებლობის მიმართ რეალურ საფრთხეზე, რომელსაც მკაფიოდ დასაბუთებადი საფუძველი აქვს, და, შესაბამისად, რეალურ რისკზე, რომ კონვენციის ძირითადი დებულებების დარღვევით მძიმე ზიანი დადგება.
B. 39-ე მუხლის პროცედურაში გადაწყვეტილების მიმღები ორგანოები
დროებითი ღონისძიებების შესახებ მოთხოვნებზე გადაწყვეტილების მიღების უფლებამოსილება აქვთ მორიგე მოსამართლეებს ან, საჭიროების შემთხვევაში, სექციის თავმჯდომარეს, პალატას, დიდი პალატის თავმჯდომარეს, დიდ პალატას ან სასამართლოს თავმჯდომარეს (39-ე მუხლის § 2).
მორიგე მოსამართლეები არიან მოსამართლეები, რომლებიც მე-8 მუხლის §§ 1 და 2-ის შესაბამისად ხუთი სექციის ვიცე-თავმჯდომარეებად არიან არჩეული. სასამართლოს თავმჯდომარე მათ 39-ე მუხლის § 5-ის შესაბამისად ნიშნავს დროებითი ღონისძიებების შესახებ მოთხოვნების გადასაწყვეტად. 2022 წლიდან ხუთივე სექციის ყველა ვიცე-თავმჯდომარე მორიგე მოსამართლედ მოქმედებს. პრაქტიკაში მორიგე მოსამართლეები არ განიხილავენ დროებითი ღონისძიებების შესახებ მოთხოვნებს იმ ხელშემკვრელი მხარის წინააღმდეგ, რომლის მიმართაც ეს მოსამართლე არჩეულია ან რომლის მოქალაქეც არის.
39-ე მუხლის შეცვლილ ვერსიაში პლენარულმა სასამართლომ გადაწყვიტა შემოეღო კონკრეტული სამართლებრივი საფუძველი, რომელიც საჭიროების შემთხვევაში სასამართლოს თავმჯდომარეს დროებითი ღონისძიებების მითითების უფლებას აძლევს.
ახალ ინდივიდუალურ საჩივრებში დროებითი ღონისძიებების შესახებ მოთხოვნებს, ძირითადად, მორიგე მოსამართლეები განიხილავენ სასამართლოს სამდივნოს სპეციალიზებული განყოფილების დახმარებით. მორიგე მოსამართლეებს შეუძლიათ დროებითი ღონისძიების შესახებ მოთხოვნა გადასცენ 39-ე მუხლის § 2-ში ჩამოთვლილ სხვა გადაწყვეტილების მიმღებ პირს ან ორგანოს, მათ შორის კოლეგიურ ორგანოს. ასეთი გადაცემა სხვადასხვა ვითარებაში შეიძლება მოხდეს და დამოკიდებულია მოთხოვნის ხასიათზე, საქმეზე, რომელშიც მოთხოვნაა წარდგენილი, და გადაუდებლობის ხარისხზე. გადაუდებლობის ხარისხმა შეიძლება კოლეგიურ ორგანოზე გადაცემა შეუძლებელი გახადოს; ასეთ შემთხვევაში მორიგე მოსამართლეს შეუძლია დროებით გამოიყენოს 39-ე მუხლი, მათ შორის იმისათვის, რომ შემდგომში ამ ორგანოს მიერ დროებითი ღონისძიების შესახებ მოთხოვნის განხილვა გაადვილდეს. კოლეგიური ორგანოს მიერ მოთხოვნის განხილვის საკითხს თავად სასამართლო წყვეტს.
სახელმწიფოთაშორის საჩივრებში, დიდი პალატის წინაშე განხილვაში მყოფ ინდივიდუალურ საჩივრებში და სექციებისთვის უკვე გადაცემულ კომუნიცირებულ ინდივიდუალურ საჩივრებში დროებითი ღონისძიებების შესახებ მოთხოვნებს, როგორც წესი, სასამართლოს თავმჯდომარე, დიდი პალატის თავმჯდომარე ან სექციების თავმჯდომარეები განიხილავენ. კოლეგიურ ორგანოზე გადაცემის შესაძლებლობა გამოიყენება მაშინაც, როდესაც გადაწყვეტილების მიღების უფლებამოსილება თავდაპირველად სასამართლოს თავმჯდომარეს, დიდი პალატის თავმჯდომარეს ან სექციების თავმჯდომარეებს ეკუთვნის.
C. დროებითი ღონისძიებების შესახებ მოთხოვნებზე გადაწყვეტილების მიღების პროცესი
2023 წელს პლენარული სასამართლოს მიერ 39-ე მუხლის ფარგლებში გადაწყვეტილების მიღების პროცესის გადახედვის შემდეგ, მიღებული გადაწყვეტილების ხასიათის მიუხედავად (მაგალითად, დროებითი ღონისძიებების მითითება, მოთხოვნების უარყოფა, მოთხოვნების განხილვის გადადება, არსებული დროებითი ღონისძიებების მოხსნა), დროებით ღონისძიებებთან დაკავშირებით სასამართლოს ყველა გადაწყვეტილება მხარეებს ეცნობება გადაწყვეტილების სახით, რომელსაც, შესაბამის შემთხვევაში, ხელს აწერს მორიგე მოსამართლე, სექციის ან დიდი პალატის თავმჯდომარე, ან სასამართლოს თავმჯდომარე. დროებითი ღონისძიებების პროცედურაში გადაწყვეტილების მიმღები მოსამართლეების სახელები გადაწყვეტილებებში სისტემატურად მიეთითება.
გადაწყვეტილებებს თან ერთვის სამდივნოს წერილი, რომელიც პროცედურასთან დაკავშირებულ ინფორმაციას და მხარეებისთვის მიცემულ ნებისმიერ ინსტრუქციას ან მათგან მოთხოვნილ მოქმედებებს შეიცავს.
მომჩივნებს დროებითი ღონისძიებების შესახებ მოთხოვნებთან დაკავშირებული სასამართლოს გადაწყვეტილებები ECHR Rule 39 Site-ის მეშვეობით, ფაქსით ან ფოსტით ეცნობებათ.
სასამართლოს შეუძლია დროებითი ღონისძიებები მიუთითოს შემდგომ შეტყობინებამდე, სასამართლოს წინაშე წარმოების განმავლობაში ან შეზღუდული ვადით, საქმის გარემოებების მიხედვით.
როდესაც დროებითი ღონისძიებები შეზღუდული ვადით არის მითითებული, ამის მიზეზი შეიძლება იყოს, მაგალითად: სასამართლოს მიერ მხარეებისგან მოთხოვნილი შესაბამისი ინფორმაციის მიღების მოლოდინი; აუცილებლობა, რომ ეროვნულმა სასამართლოებმა მიმდინარე წარმოებაში სრულად განიხილონ საკითხი, რომელიც დროებითი ღონისძიების შესახებ მოთხოვნის საგანია; მოსაზრება, რომ მოთხოვნა კოლეგიურმა ორგანომ უნდა განიხილოს და ამისათვის მეტი დროა საჭირო; ან მორიგე მოსამართლის შეფასება, რომ გადაწყვეტილების მიღებამდე მეტი დროა საჭირო.
როდესაც სასამართლო დამატებით ინფორმაციას ითხოვს, სასამართლოს რეგლამენტის 54-ე მუხლის § 2 (a)-ის საფუძველზე ორივე მხარეს ეთხოვება, განსაზღვრულ ვადაში წარადგინონ საჭირო ინფორმაცია. შესაბამისი ვადის ხანგრძლივობა დამოკიდებულია საქმის გარემოებებსა და მოთხოვნის გადაუდებლობაზე. ასეთ შემთხვევებში, მხარეებისგან ინფორმაციის მიღების შემდეგ, სასამართლომ შეიძლება გადაწყვიტოს, ძალაში არსებული ნებისმიერი დროებითი ღონისძიება გააგრძელოს, არ გააგრძელოს ან მოხსნას.
სასამართლომ ასევე შეიძლება გადაწყვიტოს დროებითი ღონისძიებების შესახებ მოთხოვნების განხილვის გადადება და მხარეებს ინფორმაციის წარმოდგენა შესთავაზოს, როდესაც გადაუდებლობის ხარისხი ამის საშუალებას იძლევა, თუ მომჩივნების მიერ სასამართლოსთვის წარდგენილი ინფორმაცია მოთხოვნის განსახილველად არასაკმარისია და ნებისმიერი გადაწყვეტილების მიღებამდე მიზანშეწონილად მიიჩნევა მოპასუხე ხელშემკვრელი მხარისგან ინფორმაციის მოთხოვნა.
როდესაც მოთხოვნის განხილვა გადაიდება, მოპასუხე ხელშემკვრელ მხარეს ან ორივე მხარეს 54-ე მუხლის § 2 (a)-ის საფუძველზე ეთხოვება, განსაზღვრულ ვადაში წარადგინონ საჭირო ინფორმაცია. შესაბამისი ვადის ხანგრძლივობა დამოკიდებულია საქმის გარემოებებსა და მოთხოვნის გადაუდებლობის ხარისხზე. მხარეებისგან ინფორმაციის მიღების შემდეგ სასამართლოს შეუძლია კვლავ გადადოს მოთხოვნის განხილვა და მხარეებს დამატებითი კითხვები დაუსვას ან დროებითი ღონისძიებების შესახებ მოთხოვნაზე გადაწყვეტილება მიიღოს.
სასამართლომ ასევე შეიძლება გადაწყვიტოს დროებითი ღონისძიების შესახებ მინისტრთა კომიტეტს შეატყობინოს სასამართლოს რეგლამენტის 39-ე მუხლის § 3-ის საფუძველზე, როდესაც დროებითი ღონისძიების მითითების შესახებ გადაწყვეტილების მიმღები სასამართლო ორგანო მიიჩნევს, რომ შეტყობინება გამართლებულია. ასეთ გარემოებებში მხარეები შეტყობინების შესახებ ინფორმირებულნი არიან.
როდესაც, სავარაუდოდ, მოპასუხე ხელშემკვრელმა მხარემ დროებითი ღონისძიება არ შეასრულა და სასამართლო გადაწყვეტს მოპასუხე ხელშემკვრელ მხარეს საჩივრის ან საჩივრის ნაწილის შესახებ აცნობოს, მინისტრთა კომიტეტს ასევე შეიძლება ეცნობოს კონვენციის 34-ე მუხლით გათვალისწინებული ვალდებულებების შესრულებასთან დაკავშირებული ნებისმიერი საკითხი.
ორივე მხარე ვალდებულია სრულად ითანამშრომლოს წარმოების მიმდინარეობისას და, კერძოდ, თავისი შესაძლებლობის ფარგლებში განახორციელოს ის მოქმედებები, რომლებსაც სასამართლო მართლმსაჯულების სათანადო განხორციელებისთვის საჭიროდ მიიჩნევს (იხ. 44A მუხლი). მომჩივნებისთვის ეს ნიშნავს ვალდებულებას, უზრუნველყონ, რომ დროებითი ღონისძიებების შესახებ მოთხოვნები დროულად იყოს წარდგენილი და ყველა საჭირო ინფორმაციასა და დოკუმენტს შეიცავდეს (იხ. ქვემოთ 32–37-ე პუნქტები). არსებითია, რომ მომჩივნებმა მოთხოვნის წარდგენა არ დააყოვნონ გადაუდებლობის უფრო მაღალი ხარისხის შესაქმნელად. ასეთმა დაყოვნებამ შეიძლება უარყოფითად იმოქმედოს როგორც მომჩივნების უფლებებსა და ინტერესებზე, ისე სასამართლოს შესაძლებლობაზე, ეფექტიანად განიხილოს დროებითი ღონისძიებების შესახებ მოთხოვნები. ხელშემკვრელი მხარეების შემთხვევაში, ბევრ საქმეში, თუმცა არა ყოველთვის, გადაუდებლობის ხარისხზე კონტროლი შესაძლოა მათ კომპეტენციას განეკუთვნებოდეს. სასამართლო ხაზს უსვამს, რომ ხელშემკვრელ მხარეებს ყოველთვის შეუძლიათ წინასწარ აცნობონ სასამართლოს, როდესაც მიიჩნევენ, რომ 39-ე მუხლის საფუძველზე მოთხოვნის წარდგენა შესაძლოა გარდაუვალი იყოს, და ამავე დროს მიაწოდონ ნებისმიერი შესაბამისი ინფორმაცია.
როგორც ზემოთ მე-13 პუნქტშია განმარტებული, დროებითი ღონისძიებების შესახებ მოთხოვნებზე სასამართლოს გადაწყვეტილებები მხარეებს ეცნობებათ გადაწყვეტილების სახით, რომელსაც ამ გადაწყვეტილების მიმღები სასამართლო ორგანო აწერს ხელს. გადაწყვეტილებასთან დაკავშირებული დამატებითი დასაბუთება შეიძლება მიეწოდოს ამ სასამართლო ორგანოს დისკრეციის შესაბამისად.
დროებითი ღონისძიებების შესახებ მოთხოვნებთან დაკავშირებული არც ერთი გადაწყვეტილება გასაჩივრებას არ ექვემდებარება.
თუმცა, მოპასუხე ხელშემკვრელ მხარეს შეუძლია სასამართლოს სთხოვოს დროებითი ღონისძიებების მითითების შესახებ გადაწყვეტილების ხელახლა განხილვა, თუ მიიჩნევს, რომ ღონისძიებები აღარ არის საჭირო, ან თუ ფლობს ინფორმაციას, რომელიც შესაბამის დროს ხელმისაწვდომი არ იყო ან სასამართლოს დროულად არ მიეწოდა. ასეთი მოთხოვნის წარდგენისთვის ვადა დადგენილი არ არის. ხელახლა განხილვის მოთხოვნის მიღებისას სასამართლომ შეიძლება მეორე მხარისგან მოითხოვოს კომენტარები განსაზღვრულ ვადაში. შემდეგ სასამართლო განიხილავს მხარეთა წარდგინებებს და ხელახლა განხილვის მოთხოვნაზე გადაწყვეტილებას იღებს ნებისმიერი განახლებული და შესაბამისი ფაქტობრივი და სამართლებრივი ინფორმაციის საფუძველზე.
გარემოებების შეცვლის შემთხვევაში, თუ თავდაპირველი მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა, მომჩივნებს შეუძლიათ დროებითი ღონისძიებების შესახებ ახალი მოთხოვნა წარადგინონ.
39-ე მუხლის საფუძველზე მითითებული ღონისძიება სასამართლოს გადაწყვეტილებით ნებისმიერ დროს შეიძლება მოიხსნას. კერძოდ, რადგან 39-ე მუხლით განსაზღვრული ღონისძიება სასამართლოს წინაშე მიმდინარე წარმოებას უკავშირდება, იგი მოიხსნება, თუ საჩივრის განხილვა აღარ გაგრძელდება.
საჭიროების შემთხვევაში სასამართლომ შეიძლება საჩივარი მიუღებლად ცნოს იმავდროულად, როდესაც დროებითი ღონისძიებების შესახებ მოთხოვნას უარყოფს.
სასამართლოს პრიორიტეტების პოლიტიკის შესაბამისად, საჩივრები, რომლებშიც დროებითი ღონისძიებები იქნა მითითებული, „გადაუდებელი საჩივრების“ კატეგორიას (I კატეგორია) მიეკუთვნება. ამიტომ მათ უპირატესობა ენიჭება სხვა კატეგორიების საჩივრებთან შედარებით და ისინი რაც შეიძლება სწრაფად მუშავდება და წყდება (დამატებით იხ. სასამართლოს პრიორიტეტების პოლიტიკა).
III. პრაქტიკული ინფორმაცია დროებით ღონისძიებებთან დაკავშირებით
დროებითი ღონისძიებების შესახებ მოთხოვნები წერილობით პროცედურაში ინდივიდუალურად განიხილება და პრიორიტეტულად მუშავდება. სასამართლოს პრაქტიკის შესაბამისად, მოთხოვნები, რომლებიც აშკარად სცდება 39-ე მუხლის ფარგლებს, ნაადრევია, არასრულია ან დაუსაბუთებელია, როგორც წესი, მოსამართლეს გადაწყვეტილების მისაღებად არ გადაეცემა და უარყოფილია. მომჩივნებმა ან მათმა წარმომადგენლებმა, რომლებიც სასამართლოს რეგლამენტის 39-ე მუხლის საფუძველზე დროებითი ღონისძიების შესახებ მოთხოვნას წარადგენენ, ქვემოთ ჩამოთვლილი მოთხოვნები უნდა დაიცვან2.
2 აუცილებელია სრული საკონტაქტო მონაცემების მიწოდება.
A. მოთხოვნილი ინფორმაცია და დოკუმენტები
მოთხოვნები, შეძლებისდაგვარად, ხელშემკვრელი მხარეების ერთ-ერთ ოფიციალურ ენაზე უნდა შედგეს და ECHR Rule 39 Site-ის მეშვეობით, ფაქსით ან ფოსტით უნდა წარდგენილ იქნეს. სასამართლო არ განიხილავს ელ-ფოსტით გაგზავნილ მოთხოვნებს.
მოთხოვნები უნდა შეიცავდეს შემდეგ ინფორმაციას:
მოთხოვნას ასევე უნდა ერთოდეს ქვემოთ მითითებული ინფორმაცია და დოკუმენტები.
ზემოაღნიშნული ინფორმაციისა და დოკუმენტების წარუდგენლობის შემთხვევაში დროებითი ღონისძიებების შესახებ მოთხოვნა შეიძლება დაუსაბუთებლად ან არასრულად ჩაითვალოს.
სხვა დოკუმენტებში ჩამოყალიბებულ არგუმენტებზე ან შიდასახელმწიფოებრივ სამართალწარმოებაზე მხოლოდ მითითება საკმარისი არ არის. ზემოთ აღნიშნული ინფორმაცია და დოკუმენტები ნებისმიერ მოთხოვნას უნდა დაერთოს.
სასამართლო შესაძლოა არ დაუკავშირდეს იმ მომჩივნებს, რომელთა დროებითი ღონისძიებების შესახებ მოთხოვნა არასრულია.
• მომჩივნის სახელ(ებ)ი
• მომჩივნის გვარი
• მომჩივნის ამჟამინდელი მისამართი ან დაკავების ადგილი
• დაბადების თარიღი
• მოქალაქეობა
• თუ რამდენიმე მომჩივანია, „სახელ(ებ)ი“, „გვარი“, „ამჟამინდელი მისამართი“, „დაბადების თარიღი“ და „მოქალაქეობა“ თითოეულ მომჩივანთან მიმართებით
• წარმომადგენლის სახელ(ებ)ი, გვარი, მისამართი და სტატუსი/კავშირი/თანამდებობა, ასეთის არსებობის შემთხვევაში
• სახელმწიფო/სახელმწიფოები, რომლის/რომელთა წინააღმდეგაც მოთხოვნაა შეტანილი
A. დროებითი ღონისძიებების შესახებ მოთხოვნის საფუძვლები:
1. ამჟამინდელი მდგომარეობის დეტალური აღწერა;
2. სავარაუდო გამოუსწორებელი ზიანის გარდაუვალი რისკის ხასიათი;
3. ყველა შესაბამისი დოკუმენტის ასლი (ბოლო სამედიცინო დასკვნები, ფოტოსურათები, მომჩივნის მოწყვლადობის დამადასტურებელი დოკუმენტები, პრესის სტატიები ან ანგარიშები მომჩივნის მდგომარეობის შესახებ და ა.შ.);
4. გადაყვანის/გაძევების/ექსტრადიციის საქმეებში:
a. წარმოშობის ქვეყნიდან/დანიშნულების ქვეყნიდან წასვლის დეტალური მიზეზები;
b. წარმოშობის ქვეყანაში/დანიშნულების ქვეყანაში დაბრუნების შიშის მიზეზები;
c. ინფორმაცია ხელშემკვრელ მხარეში ჩამოსვლის თარიღისა და გარემოებების შესახებ;
d. დანიშნულების ქვეყანა;
e. მოსალოდნელი გადაყვანის/გაძევების/ექსტრადიციის თარიღი;
f. ყველა შესაბამისი დოკუმენტის ასლი (ჩხრეკის ორდერები, დაკავების ორდერები, სისხლის სამართლის გამამტყუნებელი განაჩენები, პრესის სტატიები ან ანგარიშები მომჩივნის შესახებ, ქვეყნების შესახებ ანგარიშები და ა.შ.).
B. ინფორმაცია ხელშემკვრელ მხარეში შიდასახელმწიფოებრივი სამართალწარმოების შესახებ:
1. ინფორმაცია შიდასახელმწიფოებრივი სამართალწარმოების შესახებ, მათ შორის სასამართლო გადაწყვეტილებებისა და საჩივრების თარიღები და შინაარსი;
2. ყველა სხვა შესაბამისი ინფორმაცია ეროვნული ორგანოების წინაშე მიმდინარე წარმოებების შესახებ;
3. ყველა შესაბამისი დოკუმენტის ასლი (ეროვნული ორგანოების გადაწყვეტილებების, სასამართლო გადაწყვეტილებების, ეროვნული ორგანოებისა და სასამართლოებისთვის წარდგენილი მიმართვების ასლები და ა.შ.);
4. გადაყვანის/გაძევების/ექსტრადიციის საქმეებში:
a. ინფორმაცია თავშესაფრის პროცედურების შესახებ, ასეთის არსებობის შემთხვევაში;
b. ინფორმაცია გაძევების პროცედურების შესახებ;
c. ყველა შესაბამისი დოკუმენტის ასლი.
C. კონვენციის მითითებული მუხლები.
D. სათანადოდ შევსებული რწმუნების ფორმა, თუ მოთხოვნა წარმომადგენლის მიერ არის წარდგენილი. ფორმა შეიძლება გაიგზავნოს მოთხოვნის წარდგენიდან მოკლე ვადაში. დროებითი ღონისძიებების შესახებ მოთხოვნებისთვის მომჩივნების თანხმობა აუცილებელია.
E. სასამართლოსგან მიღებული საცნობარო ნომერი, თუ ასეთი ნომერი უკვე გაქვთ და ის ამ მოთხოვნას უკავშირდება.
F. ყველა სხვა ინფორმაცია და დოკუმენტი, რომელსაც საჭიროდ მიიჩნევთ.
B. მოთხოვნების დროულად წარდგენა
დროებითი ღონისძიებების შესახებ მოთხოვნები, როგორც წესი, საბოლოო შიდასახელმწიფოებრივი გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ რაც შეიძლება მალე უნდა გაიგზავნოს, რათა სასამართლოსა და მის სამდივნოს საკითხის განსახილველად საკმარისი დრო ჰქონდეთ. გაძევების ან ექსტრადიციის საქმეებში სასამართლომ შეიძლება ვერ განიხილოს მოთხოვნები, რომლებიც გადაყვანის დაგეგმილ დრომდე ერთ სამუშაო დღეზე ნაკლები დროით ადრე მიიღო3.
როდესაც საბოლოო შიდასახელმწიფოებრივი გადაწყვეტილება გარდაუვალია და არსებობს დაუყოვნებლივი აღსრულების რისკი, განსაკუთრებით გაძევების ან ექსტრადიციის საქმეებში, მომჩივნებმა და მათმა წარმომადგენლებმა დროებითი ღონისძიებების შესახებ მოთხოვნა ამ გადაწყვეტილების მოლოდინის გარეშე უნდა წარადგინონ; ამასთან, მკაფიოდ უნდა მიუთითონ მისი მიღების თარიღი და ის, რომ მოთხოვნა საბოლოო შიდასახელმწიფოებრივი გადაწყვეტილების უარყოფით შედეგზეა დამოკიდებული.
3 საჯარო და სხვა დღესასწაულების სია, როდესაც სასამართლოს სამდივნო დახურულია, ხელმისაწვდომია სასამართლოს ინტერნეტგვერდზე: www.echr.coe.int/contact.
C. შეჩერებითი ეფექტის მქონე შიდასამართლებრივი დაცვის საშუალებები
სასამართლო ეროვნული სასამართლოების გადაწყვეტილებებზე საჩივრებს არ განიხილავს; გაძევების ან ექსტრადიციის საქმეებში კი მომჩივნებმა, სასამართლოსთვის დროებითი ღონისძიებების მოთხოვნით მიმართვამდე, უნდა გამოიყენონ შიდასამართლებრივი დაცვის ის საშუალებები, რომლებსაც გადაყვანის შეჩერება შეუძლია. თუ მომჩივანს კვლავ შეუძლია შეჩერებითი ეფექტის მქონე შიდასამართლებრივი დაცვის საშუალებების გამოყენება, სასამართლო 39-ე მუხლს გადაყვანის თავიდან ასაცილებლად არ გამოიყენებს.
D. პირის გადაყვანა ხელშემკვრელი მხარის ტერიტორიაზე
როდესაც პირს, რომლის დროებითი ღონისძიების შესახებ მოთხოვნა უარყოფილია, სხვა ხელშემკვრელ მხარეში გადაიყვანენ, მას, საჭიროების შემთხვევაში, შეუძლია ამ სახელმწიფოს წინააღმდეგ ახალი მოთხოვნა შეიტანოს სასამართლოს რეგლამენტის 39-ე მუხლის საფუძველზე ან საჩივარი წარადგინოს კონვენციის 34-ე მუხლის საფუძველზე.
E. მოთხოვნებზე შემდგომი რეაგირება
დროებითი ღონისძიებების შესახებ მოთხოვნის წარდგენის შემდეგ მომჩივანი ან მისი წარმომადგენელი ვალდებულია თვალყური ადევნოს მოთხოვნის განხილვას და სასამართლოს სამდივნოსგან მიღებულ კორესპონდენციას უპასუხოს.
მომჩივანმა სასამართლოს სამდივნოსთან მიმოწერა გულმოდგინედ უნდა აწარმოოს. არსებითია, რომ სასამართლოს დაუყოვნებლივ ეცნობოს მომჩივნის ადმინისტრაციული სტატუსის ან სხვა გარემოებების ნებისმიერი ცვლილების შესახებ (მაგალითად, თუ მომჩივანს მიენიჭა ბინადრობის ნებართვა, დაბრუნდა წარმოშობის ქვეყანაში ან სხვაგვარად შეიცვალა მისამართი; თუ შეიცვალა გადაყვანის თარიღი და დრო; ან თუ მიღებულია ახალი სასამართლო გადაწყვეტილება ან არსებობს სხვა განვითარება, რომელიც მომჩივნის მოთხოვნას ეხება).
როდესაც ღონისძიება გამოყენებულია, მომჩივანმა ან მისმა წარმომადგენელმა სასამართლოს რეგულარულად და დროულად უნდა აცნობოს ნებისმიერი მიმდინარე შიდასამართლებრივი წარმოების მდგომარეობის შესახებ. ამის შეუსრულებლობამ შეიძლება გამოიწვიოს საჩივრის სასამართლოს განსახილველ საქმეთა ნუსხიდან ამორიცხვა.
როდესაც დროებითი ღონისძიების მითითებაზე უარი ითქვა, მომჩივანმა ან მისმა წარმომადგენელმა სასამართლოს უნდა აცნობოს, სურს თუ არა საჩივრის განხილვის გაგრძელება. მომჩივნის წარმომადგენელმა ასევე დაუყოვნებლივ, საკუთარი ინიციატივით, უნდა აცნობოს სასამართლოს მომჩივანთან კონტაქტის შესაძლო დაკარგვის შესახებ.
როდესაც მოთხოვნა ECHR Rule 39 Site-ის მეშვეობით წარდგენილია და მომჩივნისთვის ან მისი წარმომადგენლისთვის გადაწყვეტილების შეტყობინების შემდეგ საიტზე დაიხურება, სასამართლოსთან შემდგომი მიმოწერა ფაქსით ან ფოსტით უნდა გაიგზავნოს. ელ-ფოსტით უშუალოდ მოსამართლისთვის, სექციის თავმჯდომარისთვის, სასამართლოს თავმჯდომარისთვის ან სამდივნოს თანამშრომლისთვის გაგზავნილი კორესპონდენცია არ განიხილება.
