I. Başvurunun AİHM tarafından kabul edilmemesine yol açan hatalar

1. Başvuru formunun kullanılmasına ilişkin hatalar

• Formun eski bir sürümü kullanılmışsa; veya
• başvuru formu kullanılmadan yapılmışsa.

Bununla birlikte istisnalar mümkündür. AİHM, form kullanılmadan yapılan bir başvuruyu ancak istisnai durumlarda kabul edebilir; örneğin, doldurulmuş güncel başvuru formu yerine, ilk bakışta ciddi bir dayanağı olduğu görülen bir ihtiyati tedbir talebi sunulmuşsa. Bu konudaki karar tamamen AİHM’in takdirindedir; bu nedenle bu istisnaya güvenmemenizi önemle tavsiye ederim.

2. “A. Başvurucu” bölümünün doldurulmasındaki hatalar

• Başvurucu gerçek kişi ise: 1–9 numaralı alanlar doldurulmamış veya yanlış doldurulmuşsa.
• Başvurucu tüzel kişi ise: 10–16 numaralı alanlar doldurulmamış veya yanlış doldurulmuşsa.
• Birden fazla başvurucu varsa:
  • ikinci ve sonraki her başvurucuya ilişkin bilgiler, başvuruculara sıra numarası verilerek ayrı bir sayfada sunulmamışsa;
  • başvurucuların şikâyetleri farklı olgulara dayanmasına rağmen, her başvurucu için ayrı form sunmak yerine tek bir ortak form sunulmuşsa.
• Başvurucu sayısı ondan fazlaysa:
  • forma tüm başvuruculara ilişkin bilgileri içeren bir tablo eklenmemişse;
  • temsilci olarak bir avukat atanmışsa: tablonun elektronik versiyonu forma eklenmemişse.

3. “B. Aleyhinde başvuru yapılan devlet veya devletler” bölümünün doldurulmasındaki hatalar

• 17 numaralı alanda, başvuru yapılan her devletin adının yanındaki kutucuk işaretlenmemişse.

4. “C. Gerçek kişi başvurucunun temsilcisi (veya temsilcileri)” bölümünün doldurulmasındaki hatalar

• Başvurucu gerçek kişi olup temsilci atamışsa:
  • 34 ve 36 numaralı alanlar doldurulmamış veya yanlış doldurulmuşsa; veya
  • 33 numaralı alanda başvurucunun ıslak imzası yoksa; veya
  • 35 numaralı alanda temsilcinin ıslak imzası yoksa;
  • temsilci avukat değilse: 18–25 numaralı alanlar doldurulmamış veya yanlış doldurulmuşsa;
  • temsilci avukat ise: 26–32 numaralı alanlar doldurulmamış veya yanlış doldurulmuşsa.

Bununla birlikte istisnalar mümkündür. Başvuru formundaki “Yetki belgesi” bölümünün doldurulup imzalanmasını engelleyen aşılması güç pratik zorluklara ilişkin ikna edici bir açıklama varsa, ayrı bir yetki belgesi kabul edilebilir. Başvurucu tüzel kişi ise 53–56 numaralı alanlar bakımından da, aynı türden aşılması güç pratik zorluklar ikna edici biçimde açıklanmışsa ayrı bir yetki belgesi kabul edilebilir.

5. “D. Tüzel kişi başvurucunun temsilcisi (veya temsilcileri)” bölümünün doldurulmasındaki hatalar

• D.2 bölümü doldurulmuş olsun veya olmasın, 38–45 numaralı alanlar doldurulmamış veya yanlış doldurulmuşsa.
• Если заявитель – организация и назначил представителя – адвоката или юриста:
  • 46–52 numaralı alanlar doldurulmamış veya yanlış doldurulmuşsa;
  • если представитель при этом не является должностным лицом организации:
    • 54 ve 56 numaralı alanlar doldurulmamış veya yanlış doldurulmuşsa; veya
    • 53 numaralı alanda kuruluş yetkilisinin ıslak imzası yoksa; veya
    • 55 numaralı alanda temsilcinin ıslak imzası yoksa.

6. “E. Olayların anlatımı” bölümünün doldurulmasındaki hatalar

• 58–60 numaralı alanlarda, ihlal bakımından kilit önemdeki olgular eksik anlatılmışsa; anlatım bu alanların dışına taşsa bile bu böyledir.

Formun F bölümünde birden fazla ihlal anlatılmışsa, 6–8. maddelerdeki gereklerin yerine getirilip getirilmediği her ihlal için ayrı ayrı kontrol edilir.

Not. Kilit olgular kural olarak AİHM içtihadının sistemli biçimde incelenmesiyle belirlenir. Burada ve aşağıda AİHM içtihadı ile, ilgili konuya ilişkin güncel AİHM içtihadı kastedilir. İnceleme genellikle önce kilit davaları, ardından AİHM içtihat veri tabanında yüksek veya orta önem düzeyi verilmiş davaları kapsar. Özellikle davalı devlet bakımından önemli ayrıntıları kaçırmamak için düşük önem düzeyi verilmiş davaları da incelemek yararlı olabilir. AİHM içtihadı veri tabanının tamamı yalnızca İngilizce ve Fransızca olarak mevcuttur; diğer dillere çeviriler her zaman eksiktir ve çoğu zaman hatalıdır.

7. “F. İddia edilen Sözleşme ve/veya Protokol ihlallerine ve iddiaların dayanaklarına dair açıklama” bölümünün doldurulmasındaki hatalar

• 61–62 numaralı alanlarda:
  • sol sütunda, başvurucunun dayandığı Sözleşme veya Protokol maddeleri belirtilmemişse; veya
  • sağ sütunda, anlatılan olguların neden bu maddelerin ihlal edildiğini gösterdiği açıklanmamışsa.

Not. 61–62 numaralı alanlarda usulüne uygun biçimde açıklanmayan bir ihlal, ileri sürülmemiş sayılabilir. Açıklamalar ancak AİHM içtihadına uygun olmaları hâlinde anlam taşır.

8. “G. Sözleşme’nin 35 § 1 maddesinde belirtilen kabul edilebilirlik şartlarına uygunluk” bölümünün doldurulmasındaki hatalar

• Başvurucu, ihlale karşı hiçbir iç hukuk yolunu kullanmadığını açıkça belirtmiş olmadıkça, 63 numaralı alanda şu bilgiler yoksa:
  • kullanılan iç hukuk yolları hakkında bilgi; veya
  • bu yolların kullanılması sonucunda verilen kararlar hakkında bilgi (nihai kararın verildiği tarih ile tebliğ veya teslim tarihi, dava numaraları, kararları veren makamlar ve karar türleri dâhil).
• 64 numaralı alanda ne “Evet” ne de “Hayır” işaretlenmişse.
• 64 numaralı alanda “Evet” işaretlenmişse, 65 numaralı alanda:
  • başvurucunun hangi iç hukuk yollarını kullanmadığı belirtilmemişse; veya
  • başvurucunun bu yolları neden kullanmadığı açıklanmamışsa.

Not. Hangi iç hukuk yollarının kullanılması gerektiği ve hangilerinin kullanılmayabileceği sorusu kural olarak AİHM içtihadının incelenmesini gerektirir.

9. “H. Diğer uluslararası soruşturma veya çözüm usulleri” bölümünün doldurulmasındaki hatalar

• Şikâyetler başka bir uluslararası soruşturma veya çözüm makamına sunulmamış ve başvurucu daha önce AİHM’e başvurmamışsa: 66 ve 68 numaralı alanlarda “Hayır” işaretlenmemişse.
• Şikâyetler bu tür bir uluslararası soruşturma veya çözüm makamına sunulmuşsa:
  • 66 numaralı alanda “Evet” işaretlenmemişse; veya
  • 67 numaralı alanda hangi şikâyetlerin hangi uluslararası soruşturma veya çözüm makamına sunulduğu, ayrıca ne zaman ve hangi kararın verildiği açıklanmamışsa.
• Başvurucu daha önce AİHM’e başvurmuşsa:
  • 68 numaralı alanda “Evet” işaretlenmemişse; veya
  • 69 numaralı alanda bu başvuruların numaraları yoksa.

10. “I. Başvuruya ek belgeler listesi” bölümünün doldurulmasındaki hatalar

• En az bir ek belge belirtilmemişse:
  • 70 numaralı alanda; veya
  • orada yeterli yer yoksa: 70 numaralı alanda başlatılan numaralandırmanın devam ettiği ayrı bir sayfada.
• Aşağıdaki kararların ve diğer belgelerin kopyası (tarama veya fotoğraf) yoksa, eksikse veya okunaksızsa:
  • şikâyete konu tedbirlerin yer aldığı tüm kararlar ve belgeler;
  • başvurucu iç hukuk yollarını kullanmışsa:
    • bu yollar kullanılırken verilen tüm kararlar; gerekçeli ayrı belgeler ayrıca düzenlenmişse bunlar da dâhil;
    • formda anlatılan her iddia edilen ihlalin özünün ulusal düzeyde ileri sürüldüğünü göstermek için gerekli olan, ulusal makamlara sunulmuş tüm talep ve dilekçeler;
  • başvurucu AİHM’e başvuru süresini nihai kararın tebliğ veya teslim tarihinden itibaren hesaplıyorsa: bu tarihi kanıtlayan belgeler;
  • diğer uluslararası soruşturma veya çözüm usullerine başvurulmuşsa: ilgili belgeler;
  • başvurucu tüzel kişi ise: kuruluş yetkilisinin yetkisini doğrulayan belgeler.

Bununla birlikte istisnalar mümkündür. Formda, ilgili kararın veya başka bir belgenin elde edilmesinin pratikte imkânsız olduğu açıklanmışsa, bu kararın veya belgenin kopyası eklenmeyebilir.

Not. Şunları özellikle tavsiye ederim:

• forma ses ve/veya video kayıtları ya da başka dosyalar içeren veri taşıyıcıları (CD-ROM, flash bellek vb.) eklemeyin. Bu tür materyallere dayanan kilit olgular, bu materyallerin varlığı belirtilerek yazıyla anlatılmalıdır. Gerekirse AİHM bunları ayrıca ister. Buna karşılık tablonun elektronik versiyonunu içeren bir taşıyıcı (bkz. yukarıda 2. madde) eklenebilir.
• ek belgeleri kronolojik sıraya göre yerleştirin (birden fazla yargılama varsa, ayrı yargılamalara göre ve her birinin içinde kronolojik sırayla);
• ek belgelerin tüm sayfalarına baştan sona sayfa numarası verin ve 70 numaralı alanın sağ kısmında (varsa ek sayfada da), bu numaralandırmaya göre her ek belgenin bulunduğu sayfaları gösterin.

11. “Beyan ve imza” bölümünün doldurulmasındaki hatalar

• 72 numaralı alanda tarih yoksa; veya
• 73 numaralı alanda şu imza yoksa:
  • formu bizzat imzalayan her başvurucu için: başvurucunun ıslak imzası; veya
  • formu başvurucu adına temsilci imzalıyorsa: temsilcinin ıslak imzası.

12. “Yazışmalarda muhatap alınacak kişi” bölümünün doldurulmasındaki hatalar

• Birden fazla başvurucu varsa:
  • 74 numaralı alanda, yazışmalarda muhatap alınacak tek bir kişinin soyadı, adı ve adresi belirtilmemişse;
  • temsilci atanmışsa: 74 numaralı alanda temsilcinin değil başvurucunun bilgileri verilmişse.

13. Başvuru formuna ek açıklamaya ilişkin hatalar

• Forma ek açıklama eklenmişse ve bu açıklama:
  • 20 sayfayı aşıyorsa; veya
  • şekil gereklerine uymuyorsa (A4 sayfa, en az 3,5 santimetre genişliğinde kenar boşlukları, ana metinde en az 12 punto ve dipnotlarda 10 punto yazı tipi, ardışık numaralandırılmış sayfalar ve paragraflar); veya
  • E, F ve G bölümlerinde yer almayan kilit olgular, iddia edilen ihlallerin açıklaması veya iç hukuk yollarının tüketilmesine ilişkin bilgiler içeriyorsa.

Not. Başvuru formuna ek açıklama yalnızca E, F ve G bölümlerinde verilmesi gerekenlerin ötesindeki ek bilgi ve açıklamalar içindir. Bu açıklamada, iç hukukta yürütülen yargılama ve ulusal makamların kendilerine sunulan iddiaları nasıl ele aldığı hakkında daha ayrıntılı bilgiler yer alabilir. Ek açıklama, başvuru formunda zaten anlatılmış ihlallere ilişkin tamamlayıcı olgular ve argümanlar da içerebilir.

14. Başvuru formunun AİHM’e yeniden gönderilmesine ilişkin hatalar

• AİHM başvuruyu kabul etmedikten sonra form yeniden gönderiliyorsa, bu yeni gönderimde atıf yapılan tüm belgelerin kopyaları da eklenmelidir. Eksik belgeleri veya bilgileri ayrıca göndermek ya da AİHM’e daha önce gönderilmiş belgelerin kopyalarını yeniden eklememek hatadır.

Not. Bu bilginin bulunmaması başvurunun kabul edilmemesine mutlaka yol açmasa da, aşağıdakileri özellikle tavsiye ederim. Başvurucu aynı konuyla ilgili olarak daha önce AİHM’e başvurmuş ve barkod etiketleri almışsa, bu etiketlerden birini başvuru formunun ilk sayfasının sol üst kısmındaki ilgili alana yapıştırın. Böyle etiketler yoksa, en azından AİHM’den gelen yazıda belirtilen numarayı formun ilk sayfasının sağ üst kısmındaki başvuru numarası alanına yazın.

II. Başvurunun veya bir kısmının kabul edilemez bulunması riskini artıran hatalar

15. İddia edilen ihlallerin açıklanmasına ilişkin esaslı hatalar

• İddia edilen ihlalin açıklaması kritik ölçüde çelişkilidir. Formun F bölümünde birden fazla iddia edilen ihlal açıklanmışsa, 15–17. maddeler bakımından kritik çelişki her biri için ayrı ayrı değerlendirilir. Burada ve aşağıda “kritik ölçüde çelişkili” ifadesi, AİHM’in değerlendirmesi açısından önemli olan kısımda şu durumları ifade eder:
  • ilgili konudaki olayların anlatımı:
    • kendi içinde çelişkiliyse; veya
    • forma eklenen belgelerin içeriğiyle uyuşmuyorsa; veya
  • iddia edilen ihlalin açıklanması ya da ilgili kabul edilebilirlik şartına uyulduğuna ilişkin bilgi şu hususlarla uyuşmuyorsa:
    • olayların anlatımıyla; veya
    • AİHM içtihadıyla.

Not. Bu durum başvurunun kabul edilmemesine mutlaka yol açmasa da, formda yazılanların yanlış anlaşılmasına neden olabilecek kısaltmalardan, sembollerden ve işaretlerden kaçınmanızı önemle tavsiye ederim.

16. İç hukuk yollarına ve AİHM’e başvuru süresine ilişkin bilgilerin açıklanmasındaki esaslı hatalar

• Şu bilgiler kritik ölçüde çelişkiliyse:
  • iç hukuk yollarının kullanılması veya kullanılmama nedenleri hakkındaki bilgiler; veya
  • AİHM’e başvuru süresine uyulduğu hakkındaki bilgiler.

17. Diğer kabul edilebilirlik şartlarına ilişkin bilgilerin açıklanmasındaki esaslı hatalar

• Formda, davalı devletin onaylamadığı bir Sözleşme Protokolünün ihlal edildiği ileri sürülmüşse.
• Formda, ihlalin Sözleşme’ye Taraf olmayan bir devlet tarafından gerçekleştirildiği ileri sürülmüşse.
• Aşağıdaki kabul edilebilirlik şartlarından herhangi birine uyulup uyulmadığı konusunda makul kuşku varsa, formda ilgili şartın yerine getirildiğine dair bilgi bulunmuyorsa veya mevcut bilgi kritik ölçüde çelişkiliyse:
  • davalı devletin iddia edilen ihlalden sorumlu tutulabilmesi;
  • başvurucunun Sözleşme’nin 34. maddesi uyarınca AİHM’e başvurma hakkına sahip olması;
  • formu temsilci imzalamışsa ve başvurucu ne 73 numaralı alanda ne de “Yetki belgesi” bölümünde imza atmışsa, temsilcinin yetki belgesi olmadan hareket edebilmesi;
  • başvurucunun davalı devletin yargı yetkisi içinde bulunması;
  • iddia edilen ihlalin, davalı devlet bakımından Sözleşme’nin yürürlükte olduğu dönemde ve hak ve özgürlükler bir Protokolde yer alıyorsa ilgili Protokolün yürürlükte olduğu dönemde meydana gelmiş olması;
  • başvurucunun ihlal mağduru sıfatına sahip olması ve bu sıfatı koruması;
  • başvurucunun önemli bir zarara uğramış olması;
  • başvurunun esas itibarıyla AİHM tarafından daha önce incelenmiş bir başvuruyla aynı olmaması ve başka bir uluslararası soruşturma veya çözüm usulünün konusu olmaması.
• Başvuruda AİHM’e başvuru hakkının kötüye kullanıldığına dair belirtiler varsa.